وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با حضور در موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی ضمن بازدید از بخش‌های مختلف این مؤسسه، با اساتید و کارکنان دیدار و گفت‌وگو کرد و دبیرخانه «نشان مسئولیت اجتماعی آموزش عالی» را افتتاح کرد.

به گزارش روابط عمومی وزارت علوم، دکتر حسین سیمایی در این بازدید با اشاره به جایگاه تاریخی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی گفت: این مؤسسه هم‌زمان با تأسیس وزارت علوم شکل گرفته است و در واقع بازتاب‌دهنده وضعیت علمی، سیاسی و اجتماعی ایران بوده و حاصل دوراندیشی و هنرمندی چهره‌هایی چون اکبر اعتماد است که این خلأ را تشخیص دادند و پر کردند. از دل این مجموعه نیز نهادهای مهم دیگری مانند مرکز سیاست‌ علم شکل گرفته‌ است.

وزیر علوم با تأکید بر اینکه «مسئولیت اجتماعی دانشگاه» از آغاز این دوره‌ی مدیریتی به‌عنوان یکی از ماموریت‌های اصلی وزارت علوم تعریف شده است، اظهار داشت: امروز خوشحالم که این مفهوم از سطح یک ایده فراتر رفته و به گفتمانی فراگیر در دانشگاه‌ها، میان مدیران و حتی سیاست‌گذاران کشور تبدیل شده است. این موضوع را وارد سازوکارهای ارزیابی دانشگاه‌ها کردیم و اکنون ۱۰ امتیاز به آن اختصاص یافته است. طراحی نشان مسئولیت اجتماعی و افتتاح دبیرخانه آن نیز در همین مسیر انجام شد.

وزیر علوم در ادامه با طرح پرسشی بنیادین درباره نسبت دانشگاه و مسئولیت اجتماعی گفت: اینکه مسئولیت اجتماعی تا کجا باید پیش برود، یک پرسش اساسی است. آیا ایفای نقش اجتماعی وظیفه ذاتی دانشگاه است یا امری ضمنی؟ یا اساساً آموزش و پژوهش صرفاً ابزارهایی هستند برای ایفای نقش اجتماعی دانشگاه؟ اگر چنین باشد، دانشگاهی که مسئله جامعه را حل نکند با بحران مشروعیت مواجه می‌شود و مالیات‌دهندگان حق دارند مطالبه کنند که دانشگاه مسائل کشور را حل کند.

وی در عین حال نسبت به تقلیل دانشگاه به نهادی صرفاً مسئله‌محور هشدار داد و افزود: این نگرانی وجود دارد که آموزش و پژوهش کاملاً ابزاری و تابع مسائل روز شوند. اگر تنها فضیلت دانشگاه را حل مسئله بدانیم، آن‌گاه دولت‌ها و جوامع چارچوب‌ها و ارزش‌های خود را به علم تحمیل می‌کنند. کم ندیده‌ایم که علوم انسانی یا مهندسی در خدمت ضد ارزش‌ها قرار گرفته‌اند. علم نباید پیمانکار دولت باشد؛ استاد و پژوهشگر نباید صرفاً فرمانبر باشند که اگر دولت بمب اتم خواست، برایش بمب اتم بسازند.

دکتر سیمایی با تأکید بر ضرورت یافتن «مرز اعتبار» میان استقلال علمی و ایفای نقش اجتماعی دانشگاه تصریح کرد: نباید نسبت به امر اجتماعی بی‌تفاوت بود و قطعاً دانشگاه باید در حل مسائل کشور نقش‌آفرین باشد. دولت‌ها نیز به‌ویژه در بحران‌ از جمله جنگ‌ها، بیش از هر زمان دیگری ارزش دانشگاه را درک می‌کنند و در بحران‌های اجتماعی فوراً به سراغ علوم اجتماعی می‌آیند. اما اگر دانشگاه صرفاً وامدار دولت و جامعه شود از ارزش‌های بنیادین خود فاصله می‌گیرد.

وزیر علوم همچنین با اشاره به ضعف ارتباط دانشگاه با صنعت، بازار و جامعه در ایران گفت: امروز ایفای نقش اجتماعی دانشگاه در سراسر جهان به مسئله‌ای مهم تبدیل شده و در ایران این ضرورت دوچندان است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود آموزش را مهم‌ترین مأموریت دانشگاه دانست و تأکید کرد: از میان همه مأموریت‌هایی که برای دانشگاه تعریف کرده‌ایم، آموزش همچنان مهم‌ترین وظیفه دانشگاه است و اهمیت آن از سایر مأموریت‌ها با فاصله بیشتر است.

وی همچنین با اشاره به دغدغه‌های معیشتی کارکنان و اعضای هیئت علمی گفت: از آغاز مسئولیت، بیش از اعضای هیئت علمی دغدغه کارکنان را داشتم و همه مکاتبات و پیگیری‌هایم این را نشان می‌دهد. برای بهبود وضعیت معیشتی کارکنان و اعضای هیئت علمی بارها با شورای حقوق و دستمزد و دولت مذاکره کردیم و حتی مسیرهای حقوقی از طریق هیئت امنا را دنبال کردیم. وقتی دولت با تفکیک سازوکارهای معیشتی موافقت نکرد، دانشگاه‌ها را مکلف کردیم به‌صورت فصلی کمک‌های معیشتی پرداخت کنند.

دکتر سیمایی با اشاره به وضعیت درآمد اعضای هیئت علمی افزود: امروز در بهترین دانشگاه کشور عضو هیئت علمی را با کمتر از ۳۰ میلیون تومان استخدام می‌کنیم. در حالی که طبق اسناد بالادستی باید برای جلوگیری از مهاجرت نخبگان، وضعیتِ معیشتیِ دانشگاهیان بهبود پیدا کند.

وزیر علوم همچنین درباره کیفیت آموزش مجازی اظهار داشت: واقعیت این است که آموزش مجازی کیفیت لازم را ندارد. ما در مسیر آموزش هوشمند حرکت می‌کردیم اما جنگ باعث شد بخشی از منابع و ظرفیت‌ها از بین برود.» وی در ادامه با تأکید بر ضرورت هوشمندسازی داده‌های آموزش عالی گفت: «مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی مرکز تولید آمار آموزش عالی کشور است و داده‌ها باید برخط، هوشمند و آنلاین باشند؛ داده‌های آفلاین ایرادات فراوانی دارند.

دکتر سیمایی در پایان با اشاره به برنامه‌های وزارت علوم برای اعزام دانشجویان و اعضای هیئت علمی به فرصت‌های مطالعاتی گفت: «یکی از برنامه‌های جدی ما در یک سال گذشته تقویت فرصت‌های مطالعاتی کوتاه‌مدت و بلندمدت برای دانشجویان و اعضای هیئت علمی بوده است. ما هشدار دادیم که نهاد علم در معرض رکود علمی قرار دارد و باید با یک نفس تازه، تحرک دوباره‌ای به فضای علمی کشور داده شود.