معاون پژوهشی وزیر علوم با اشاره به اختلالات اینترنتی در دانشگاه‌ها اعلام کرد: دسترسی دانشگاه‌ها به اینترنت بین‌المللی تا حد زیادی برقرار شده، اما دانشجویان تحصیلات تکمیلی همچنان با مشکلات جدی مواجه‌اند؛ این موضوع می‌تواند ارتباطات بین‌المللی پژوهشی و روند انتشار مقالات علمی را تحت تأثیر قرار دهد.

دکتر سیدمهدی ابطحی در نشست خبری امروز درباره قطع اینترنت در دانشگاه‌ها، اظهار کرد: فهرست کامل دانشگاه‌ها و اعضای هیئت علمی در اختیار است، اما از زمانی که این شرایط آغاز شد، اتفاقاتی رخ داد که برای ما قابل رصد نبود و در برخی موارد نیز نوعی آشفتگی وجود داشت.

وی افزود: تلاش می‌کنم در این زمینه از هیچ درجه آزادی استفاده نکنم و موضوع را شفاف بیان کنم. در حال حاضر دانشگاه‌ها دسترسی دارند، اما مشکل اصلی مربوط به دانشجویان تحصیلات تکمیلی است.

معاون پژوهشی وزیر علوم ادامه داد: در این زمینه نامه‌ای تهیه شد و به امضای دو وزارتخانه رسید. ما در حال حاضر ۱۸ دانشگاه داریم و برخی از مجموعه‌هایی که نام آنها مطرح شده، اگر اشتباه نکنم، سالانه حدود ۲۰ هزار مقاله منتشر می‌کنند که یک‌ سوم نویسندگان این مقالات ایرانی نیستند و این ارتباطات علمی طی سال‌ها شکل گرفته است.

دکتر ابطحی خاطرنشان کرد: اکنون اگر این ارتباطات دچار مشکل شود، بازگرداندن آن نیازمند تلاشی پیوسته است؛ تلاشی که طی ۷۰ روز گذشته در جریان بوده و همچنان ادامه دارد.

وی گفت: بر همین اساس از دانشگاه‌های شهرها خواستیم که میزبانی دانشجویان را بر عهده بگیرند. همچنین شخصاً دستورالعملی ارسال کردم تا در این زمینه کمک شود.

معاون پژوهشی وزیر علوم درباره دسترسی پژوهشکده‌ها و اندیشکده‌ها نیز بیان کرد: اندیشکده‌ها در واقع شامل مراکز مصوب هستند و بخشی نیز هنوز مصوب نشده‌اند، اما با پیگیری‌های انجام‌شده، دسترسی دبیران نشریات و پژوهشکده‌ها نیز برقرار شده است.

افت رتبه علمی ایران

معاون پژوهشی وزیر علوم، با اشاره به وضعیت تولید علم در کشور، اظهار کرد: در حال حاضر کشورهای منطقه از جمله ترکیه و عربستان رشد قابل توجهی در تولیدات علمی داشته‌اند؛ به‌طوری‌که رشد ۲۴ درصدی در برخی شاخص‌ها دیگر موضوعی غیرقابل تصور نیست.

وی افزود: زمانی که رئیس دانشگاه بودم، جامعه دانشگاهی نسبت به موضوعاتی مانند خوابگاه و تغذیه حساسیت بالایی داشت، اما امروز حساسیت‌ها بیشتر متوجه تجهیزات دانشگاهی شده است، چرا که تجهیزات دانشگاه‌ها سال‌هاست نوسازی نشده و امکانات جدید در اختیار آنها قرار نگرفته است.

معاون پژوهشی وزیر علوم ادامه داد: علم اصیل جز از مسیر دسترسی به ابزار، ارتباطات علمی و دسترسی به تولیدات علمی جهان شکل نمی‌گیرد. اگر خارج از این مسیر حرکت کنیم، حتی با وجود هزینه‌کرد برای پژوهش، دچار آسیب خواهیم شد. البته ایران از نظر اصالت علمی وضعیت قابل قبولی دارد و این موضوع مایه افتخار است، اما اگر منابع در مسیر درست هزینه نشود، با چالش مواجه می‌شویم.

دکتر ابطحی با اشاره به محدودیت‌های موجود در همکاری‌های علمی بین‌المللی، گفت: استفاده از آزمایشگاه‌های بزرگ بین‌المللی، فرصت‌های مطالعاتی دانشجویان و استادان و همچنین همکاری‌های علمی بین‌المللی محدود شده است. این موضوع هزینه‌بر است و نظام هزینه‌کرد پژوهشی نیز با مشکلاتی مواجه شده است.

وی خاطرنشان کرد: در کنار این مسائل، سهم خدمات دانشجویی از کل بودجه دانشگاه‌ها به شدت افزایش یافته و تقریبا ۶ برابر شده است. اگر این روند ادامه پیدا کند، ایران از جمع ۲۰ کشور برتر در حوزه تولید علم خارج خواهد شد.

معاون پژوهشی وزیر علوم تاکید کرد: برای حفظ جایگاه علمی کشور، حداقل به ۱۰ درصد رشد در خروجی‌های علمی نیاز داریم. در همین راستا تلاش شده با ایجاد و تقویت آزمایشگاه‌های تحقیقاتی و همچنین برنامه‌های جهشی در معاونت، از تولید علم حمایت شود.

دکتر ابطحی ادامه داد: تولید علم اصیل نیازمند توجه، ابزار و زیرساخت است و امیدواریم بتوانیم این شرایط را فراهم کنیم. البته شرایط فعلی، از جمله جنگ و بحران‌های منطقه‌ای، فشار مضاعفی ایجاد کرده است.

وی با اشاره به تجربه کشورهای دیگر از جمله روسیه، گفت: زمانی که ارتباطات علمی محدود می‌شود، آثار آن به‌طور مستقیم در شاخه‌های علمی نمایان خواهد شد. یکی از راهکارهایی که در این مدت دنبال شده، تقویت و توسعه نشریات داخلی بوده است، اما این به‌تنهایی کافی نیست.

معاون پژوهشی وزیر علوم تصریح کرد: امروز کشور با مسائل متعددی روبه‌رو است و در شرایطی قرار داریم که پایان بسیاری از بحران‌ها و جنگ‌ها مشخص نیست؛ بنابراین مجموعه کشور باید برای حفظ و تقویت جایگاه علمی، تصمیمات جدی و موثری اتخاذ کند.